Khi thời tiết chuyển lạnh thì bệnh về đường hô hấp là loại bệnh hay gặp nhất ở người cao tuổi. Với sức đề kháng và hệ miễn dịch suy giảm, rối loạn cơ chế điều hoà thân nhiệt khiến người cao tuổi khó cảm nhận rõ sự thay đổi nóng – lạnh, dễ bị nhiễm lạnh và chế độ sinh hoạt không phù hợp khi nhiệt độ môi trường xuống thấp.
Bệnh hô hấp là bệnh xuất hiện ở đường hô hấp trên và đường hô hấp dưới. Đường hô hấp trên có mũi, họng, hầu, thanh quản và các xoang. Đường hô hấp dưới gồm có khí quản, phế quản, tiểu phế quản, phế quản tận cùng và phế nang. Người bệnh thường hắt hơi, sổ mũi, chảy nước mũi, ngứa mũi. Với bệnh viêm họng, có thể là cấp tính hoặc mạn tính [1].
Viêm đường hô hấp dưới ở người cao tuổi vào lúc thời tiết chuyển mùa là viêm phế quản, viêm phổi. Một điều cần lưu ý là viêm phế quản, viêm phổi cấp tính ở người cao tuổi do lạnh thì thân nhiệt (nhiệt độ) thông thường không tăng cao như người trẻ tuổi nên dễ nhầm là bệnh nhẹ, ít được người nhà quan tâm do đó khi vào bệnh viện thì bệnh đã rất nặng. Một số người cao tuổi có bệnh mạn tính như hen suyễn, bệnh viêm phổi tắc nghẽn mạn tính (CODP) hoặc tâm phế mạn thì vào lúc giao mùa, bệnh rất dễ tái phát gây khó thở và do đường hô hấp xuất tiết nhiều nên rất dễ gây nguy kịch cho người bệnh. Vì vậy, khi người cao tuổi mắc một trong các bệnh đường hô hấp, phải cấp cứu khẩn trương, nếu để muộn có thể nguy hiểm đến tính mạng [1].
Để đảm bảo sức khỏe trong mùa lạnh, người cao tuổi nên chú ý thực hiện một số biện pháp sau:
Giữ ấm cơ thể
Mặc đủ ấm ngay cả khi ở nhà và khi ra ngoài bằng áo len, dạ, áo khoác, khăn quàng cổ, mũ len, đi tất. Mặc đủ ấm giúp cơ thể tránh được sự mất nhiệt khi trời lạnh. Có thể dùng khăn len che mũi, miệng nếu phải đi ra ngoài trời có gió lạnh để tránh hít phải không khí lạnh và khô dễ bị viêm mũi họng, thậm chí viêm phế quản, viêm phổi, bệnh phổi mạn tính… Mặc ấm càng cần thiết đối với một số người bị chứng dị ứng do lạnh: mẩn ngứa, hắt hơi, chảy nước mũi, khó thở kiểu hen.
Xây dựng chế độ ăn hợp lý
Bữa ăn dành cho người cao tuổi trong mùa lạnh cần bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng, tăng lượng đạm và đường từ thịt lợn nạc, tôm, cua, thịt gà, trứng, sữa,... Hạn chế các loại thịt mỡ, thịt đông lạnh, xúc xích, giò chả, bánh kẹo, nước ngọt hay bia rượu. Nên ăn thức ăn nấu chín kỹ, mềm, dễ tiêu, số lượng ít nhưng chất lượng phải đảm bảo như súp, cháo thịt, các món hầm…
Chia thành nhiều bữa nhỏ, không nên dồn ép vào 1-2 bữa trong ngày sẽ làm cơ thể người già khó hấp thu. Buổi sáng và trưa nên ăn thức ăn giàu calo và bữa tối ăn nhẹ nhàng hơn kèm theo chút hoa quả. Tuyệt đối không dùng rượu để "chống rét" vì rượu gây dãn mạch, khi ra ngoài lạnh rất nguy hiểm. Ăn đúng bữa, ăn no vừa phải 70-80%.
Sinh hoạt điều độ, tập luyện đúng cách
Người cao tuổi nên tập luyện thể dục thể thao ở cường độ nhẹ, đi lại, vận động đơn giản ở trong nhà khi thời tiết lạnh, tránh đi ra ngoài, nhất là khi có gió mùa. Vệ sinh thân thể, vệ sinh tai mũi họng và răng miệng sạch sẽ mỗi ngày để loại bỏ các tác nhân gây bệnh đường hô hấp.
Khi tập thể dục cũng phải chọn chỗ kín gió, ấm áp, thậm chí có thể tập ngay trong nhà khi thời tiết quá lạnh. Khi tập thể dục, đi bộ, chạy, chơi cầu lông…nên mặc áo khoác, khởi động kỹ cho người ấm lên sau đó mới bỏ áo ngoài và tập luyện.
Theo dõi sức khỏe thường xuyên
Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt nếu có tiền sử bệnh mạn tính (COPD, hen suyễn). Khi có các dấu hiệu nghi ngờ mắc các bệnh về đường hô hấp cần đưa người cao tuổi đến cơ sở y tế có chuyên khoa hô hấp để được chẩn đoán bệnh. Đồng thời xác định các bệnh kèm theo để có hướng điều trị thích hợp. Nếu điều trị sớm các bệnh về đường hô hấp sẽ giúp kiểm soát và loại bỏ nhanh chóng bệnh, tránh biến chứng nguy hiểm [2].
Lê Thị Châu An/ Trạm Y tế phường Tân Bình
[1].https://moh.gov.vn/chuong-trinh-muc-tieu-quoc-gia/-/asset_publisher/7ng11fEWgASC/content/phong-benh-ho-hap-cho-nguoi-cao-tuoi
[2]. https://suckhoedoisong.vn/bi-quyet-phong-benh-ho-hap-mua-lanh-o-nguoi-cao-tuoi-169251107190810277.htm