1. Ung thư tuyến giáp là gì?
Ung thư tuyến giáp là tình trạng các tế bào trong tuyến giáp - một tuyến nội tiết nhỏ hình con bướm ở trước cổ, phát triển bất thường và ác tính. Tuy loại ung thư này thường có tiên lượng tốt hơn nhiều so với các ung thư khác, nó vẫn là một trong những bệnh cần được hiểu đúng và phòng ngừa kịp thời.
Hình ảnh bất thường ở tuyến giáp
2. Nguyên nhân ung thư tuyến giáp
Hiện nay, nguyên nhân chính xác gây ung thư tuyến giáp vẫn chưa được xác định rõ ở hầu hết bệnh nhân. Các khối u thường bắt đầu khi tế bào tuyến giáp tích tụ những đột biến DNA khiến tế bào phát triển mất kiểm soát. Những đột biến này có thể xảy ra trong quá trình cuộc sống mà không rõ nguyên nhân ngoài, hoặc do tiếp xúc với các tác nhân môi trường như phóng xạ.
3. Các yếu tố nguy cơ có thể làm tăng khả năng mắc bệnh
3.1. Yếu tố không thể thay đổi
- Giới tính: Phụ nữ có nguy cơ mắc ung thư tuyến giáp gần gấp 3 lần so với nam giới.
- Độ tuổi: Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng thường gặp nhất ở tuổi 30-60.
- Tiền sử gia đình/đột biến di truyền: Người có người thân ruột thịt bị ung thư tuyến giáp hoặc mắc một số hội chứng di truyền hiếm gặp (như MEN2, FAP, Cowden) sẽ có nguy cơ cao hơn.
3.2. Yếu tố nguy cơ có thể thay đổi
- Phơi nhiễm phóng xạ: Đặc biệt khi còn nhỏ - bao gồm cả xạ trị điều trị ở vùng đầu, cổ hoặc bụng.
- Thừa cân/béo phì; Iốt trong chế độ ăn.
4. Cách phòng ngừa ung thư tuyến giáp
Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ nhấn mạnh rằng phần lớn ung thư tuyến giáp không thể phòng ngừa hoàn toàn, vì nhiều trường hợp xảy ra ở những người không có yếu tố nguy cơ rõ rệt. Tuy nhiên, có nhiều biện pháp giúp giảm thiểu nguy cơ và hỗ trợ phát hiện sớm:
4.1. Giảm thiểu phơi nhiễm phóng xạ
- Tránh chụp X-quang/CT không cần thiết, đặc biệt ở trẻ em.
- Nếu cần xét nghiệm, yêu cầu dùng liều phóng xạ thấp nhất có thể.
4.2. Duy trì lối sống lành mạnh
- Duy trì cân nặng hợp lý và hoạt động thể chất đều đặn.
- Ăn chế độ giàu rau quả, chất xơ, hạn chế đồ chiên rán, thực phẩm chế biến sẵn - theo hướng dinh dưỡng giảm nguy cơ ung thư của ACS.
4.3. Tầm soát định kỳ
- Khám sức khỏe định kỳ gồm khám lâm sàng vùng cổ.
- Siêu âm tuyến giáp nếu có triệu chứng bất thường hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao (tiền sử gia đình, từng điều trị xạ).
4.4. Xét nghiệm/gen di truyền
Trong gia đình có MTC hoặc hội chứng đa u nội tiết type 2, xét nghiệm gen có thể giúp phát hiện sớm và phòng ngừa tiến triển.
5. Khi nào cần thăm khám?
Cần đến cơ sở y tế nếu xuất hiện: Khối u hoặc sưng bất thường ở cổ; Khàn tiếng kéo dài; Khó nuốt hoặc cảm giác vướng ở cổ; Tăng kích thước hạch vùng cổ.
Thăm khám sớm hoặc định kỳ giúp phát hiện bệnh giai đoạn sớm, thường giúp điều trị hiệu quả hơn.
Kết luận: Ung thư tuyến giáp là bệnh có thể xảy ra ở bất kỳ ai, nhưng hiểu đúng về nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ sẽ giúp mỗi người chủ động hơn trong phòng ngừa và phát hiện sớm - điều rất quan trọng để tăng hiệu quả điều trị và giảm gánh nặng bệnh tật.
Nguyễn Thị Trang/ Trạm Y tế phường Tân Bình